Ai có thể phân tích dữ liệu, nhưng người dược sĩ vẫn phải chịu trách nhiệm với người bệnh

Trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo (AI) và công nghệ số đang làm thay đổi mạnh mẽ mọi lĩnh vực của đời sống, ngành Dược cũng đang bước vào giai đoạn chuyển mình sâu sắc. Từ nghiên cứu, sản xuất, phân phối thuốc đến dược lâm sàng, dữ liệu lớn, AI và các nền tảng số đang mở ra những cơ hội chưa từng có.

Hội thảo quy tụ các nhà quản lý của Bộ Y tế, Bộ Giáo dục và Đào tạo, Sở Y tế các tỉnh, các chuyên gia đầu ngành, đại diện bệnh viện, doanh nghiệp dược, các cơ sở đào tạo cùng đông đảo giảng viên, sinh viên.

Tuy nhiên, một câu hỏi lớn được đặt ra là: Khi công nghệ ngày càng thông minh, người học ngành Dược cần chuẩn bị những gì để không bị tụt lại phía sau?

Đó cũng là một trong những nội dung thu hút sự quan tâm của các đại biểu và được thảo luận sôi nổi tại Hội thảo "Ứng dụng công nghệ số và trí tuệ nhân tạo trong lĩnh vực Dược" do Cục Khoa học công nghệ và Đào tạo - Bộ Y tế phối hợp cùng Trường Đại học Đại Nam và các đơn vị chuyên môn tổ chức.

Sự kiện quy tụ các nhà quản lý của Bộ Y tế, Bộ Giáo dục và Đào tạo, Sở Y tế các tỉnh, các chuyên gia đầu ngành, đại diện bệnh viện, doanh nghiệp dược, các cơ sở đào tạo cùng đông đảo giảng viên, sinh viên.

Đào tạo dược sĩ thời AI: Không chỉ biết thuốc mà phải hiểu công nghệ

GS.TS Đào Văn Đông - Phó Hiệu trưởng trường Đại học Đại Nam phát biểu khai mạc hội thảo.

Phát biểu khai mạc hội thảo, GS.TS. Đào Văn Đông - Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Đại Nam cho rằng AI và chuyển đổi số không còn là xu hướng của tương lai mà đã hiện diện trong từng hoạt động của ngành Dược hôm nay. Theo ông, sự thay đổi đó đặt ra những yêu cầu hoàn toàn mới đối với các cơ sở đào tạo.

"Nhà trường không chỉ đào tạo sinh viên có kiến thức chuyên môn mà còn phải chuẩn bị cho các em năng lực thích ứng với môi trường làm việc số, khả năng ứng dụng công nghệ và tư duy học tập suốt đời", ông nhấn mạnh.

Quan điểm này cũng chính là tinh thần của giáo dục theo chuẩn đầu ra OBE (Outcome-Based Education) mà Đại học Đại Nam đang triển khai. Trong mô hình OBE, câu hỏi quan trọng nhất không phải là "sinh viên được học những gì" mà là "sinh viên sau khi tốt nghiệp sẽ làm được gì".

Bởi vậy, việc cập nhật những xu hướng mới nhất của ngành ngay từ khi còn ngồi trên giảng đường trở thành yêu cầu bắt buộc nếu muốn đào tạo nguồn nhân lực đáp ứng nhu cầu thực tiễn của xã hội.

TS. Tô Hồng Nam, Phó Cục trưởng Cục Khoa học, Công nghệ và Thông tin, Bộ Giáo dục và Đào tạo.

Đồng quan điểm, TS. Tô Hồng Nam, Phó Cục trưởng Cục Khoa học, Công nghệ và Thông tin, Bộ Giáo dục và Đào tạo cho rằng chuyển đổi số và AI đang làm thay đổi sâu sắc phương thức đào tạo đại học. Theo ông, các cơ sở giáo dục cần chuyển mạnh từ truyền thụ kiến thức sang phát triển năng lực, giúp người học có khả năng thích ứng, sáng tạo và học tập suốt đời.

"AI có thể hỗ trợ rất nhiều trong quá trình học tập và nghiên cứu, nhưng không thể thay thế tư duy phản biện, khả năng ra quyết định và trách nhiệm nghề nghiệp của người học. Vì vậy, đổi mới đào tạo phải đặt người học vào vị trí trung tâm, đồng thời tăng cường ứng dụng công nghệ để nâng cao chất lượng đào tạo", TS. Tô Hồng Nam nhấn mạnh.

AI đang thay đổi ngành Dược nhanh hơn chúng ta nghĩ

Tại hội thảo, các chuyên gia đến từ Bộ Y tế, Trung tâm Thông tin Y tế Quốc gia, Đại học Dược Hà Nội, Đại học Y Dược TP.HCM cùng nhiều doanh nghiệp lớn đã mang đến bức tranh toàn diện về quá trình chuyển đổi số trong ngành Dược.

TS. Nguyễn Văn Quân - Phó Cục trưởng Cục Khoa học công nghệ và Đào tạo, Bộ Y tế.

Từ số hóa quy trình đăng ký thuốc, xây dựng hệ sinh thái dữ liệu y tế, ứng dụng AI trong dược lâm sàng đến nhà máy dược phẩm thông minh, Blockchain trong truy xuất nguồn gốc thuốc hay chuỗi cung ứng dược phẩm thông minh - những gì từng được xem là câu chuyện của tương lai nay đã dần trở thành hiện thực.

TS. Tạ Mạnh Hùng - Phó Cục trưởng Cục Quản lý Dược, Bộ Y tế cho biết ngành Dược đang chứng kiến sự chuyển đổi mạnh mẽ trên toàn bộ chuỗi giá trị, từ nghiên cứu phát triển thuốc, đăng ký lưu hành, sản xuất, phân phối đến giám sát sử dụng thuốc.

Theo TS. Tạ Mạnh Hùng, việc ứng dụng AI, dữ liệu lớn và các công nghệ số không chỉ giúp nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước mà còn góp phần bảo đảm chất lượng, tính minh bạch và an toàn trong sử dụng thuốc.

"Trong bối cảnh mới, nguồn nhân lực ngành Dược cần được trang bị đồng thời kiến thức chuyên môn vững chắc, năng lực số và khả năng thích ứng với những thay đổi rất nhanh của công nghệ", ông nhấn mạnh.

Các keynote speakers mang đến những góc nhìn đa chiều về chuyển đổi số, AI và tương lai của ngành Dược trong kỷ nguyên số.

TS. Nguyễn Văn Quân - Phó Cục trưởng Cục Khoa học công nghệ và Đào tạo, Bộ Y tế nhận định chuyển đổi số và AI đang tạo ra cơ hội rất lớn để nâng cao chất lượng quản lý, nghiên cứu, sản xuất và sử dụng thuốc tại Việt Nam.

"Tuy nhiên, công nghệ chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi đi cùng nguồn nhân lực chất lượng cao. Ngành Dược cần những dược sĩ không chỉ giỏi chuyên môn mà còn có năng lực sử dụng công nghệ, khai thác dữ liệu và sẵn sàng học hỏi để thích ứng với những thay đổi liên tục của thực tiễn nghề nghiệp", TS. Nguyễn Văn Quân nhấn mạnh.

Ông cũng cho rằng các cơ sở đào tạo cần tiếp tục đổi mới chương trình, tăng cường gắn kết với doanh nghiệp, bệnh viện và cơ sở thực hành để người học được tiếp cận sớm với môi trường nghề nghiệp thực tế ngay từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường.

Doanh nghiệp không tuyển một tấm bằng, doanh nghiệp tuyển năng lực

Một trong những nội dung nhận được nhiều sự quan tâm tại hội thảo là góc nhìn từ doanh nghiệp về yêu cầu đối với nguồn nhân lực ngành Dược trong thời đại công nghệ số.

Các chuyên gia đến từ cơ quan quản lý, đơn vị nghiên cứu và cơ sở đào tạo cùng thảo luận, đề xuất nhiều giải pháp thúc đẩy ứng dụng công nghệ số và trí tuệ nhân tạo trong lĩnh vực Dược.

Đại diện Pharmacity chia sẻ về quá trình hiện đại hóa chuỗi nhà thuốc và xây dựng hệ thống cung ứng dược phẩm thông minh. Trong khi đó, CPC1 Hà Nội giới thiệu mô hình nhà máy dược phẩm thông minh cùng ứng dụng Blockchain trong truy xuất nguồn gốc thuốc.

Điểm chung trong các tham luận là yêu cầu ngày càng cao đối với nguồn nhân lực ngành Dược. Doanh nghiệp không còn chỉ cần những người học giỏi lý thuyết mà cần những nhân sự có khả năng làm việc với dữ liệu, sử dụng công nghệ, giải quyết vấn đề và thích ứng với môi trường làm việc hiện đại.

Theo ông Nguyễn Minh Tuấn - Chủ tịch Hội Doanh nghiệp Dược Hà Nội, khoảng cách giữa nhà trường và doanh nghiệp đang ngày càng được thu hẹp thông qua các hoạt động hợp tác, thực tập và đồng hành trong đào tạo.

"Doanh nghiệp mong muốn tham gia sâu hơn vào quá trình đào tạo để sinh viên ra trường có thể bắt nhịp với công việc ngay, thay vì phải đào tạo lại từ đầu", ông chia sẻ.

Đó cũng là lý do Đại học Đại Nam liên tục mở rộng kết nối với doanh nghiệp, đưa thực tiễn nghề nghiệp vào chương trình đào tạo và tạo cơ hội để sinh viên tiếp cận sớm với môi trường làm việc thực tế.

Năng lực thật mới giúp đứng vững trong kỷ nguyên AI

Một thông điệp được nhắc đến nhiều lần trong suốt hội thảo là AI sẽ thay đổi cách con người làm việc, nhưng không thể thay thế hoàn toàn con người.

AI có thể hỗ trợ phân tích dữ liệu, gợi ý phương án, dự báo nguy cơ, song trách nhiệm nghề nghiệp, đạo đức nghề nghiệp và những quyết định liên quan trực tiếp đến sức khỏe con người vẫn phải được đặt trong tay những người có chuyên môn và năng lực thực sự.

Đối với sinh viên ngành Dược, điều quan trọng không phải là lo lắng AI có thay thế mình hay không, mà là chủ động trang bị kiến thức, kỹ năng, khả năng thích ứng cùng tinh thần học tập suốt đời để làm chủ công nghệ.

Đó cũng chính là tinh thần của giáo dục OBE mà Đại học Đại Nam đang theo đuổi: đào tạo không chỉ dừng lại ở việc truyền đạt kiến thức mà hướng tới mục tiêu giúp người học làm được việc, thích ứng với sự thay đổi và sở hữu năng lực nghề nghiệp thực chất.

Bởi trong bất kỳ thời đại nào, đặc biệt là trong kỷ nguyên AI, chỉ có năng lực thật mới giúp mỗi người vững vàng trên con đường nghề nghiệp và cuộc sống. Đó cũng chính là cam kết của Đại học Đại Nam với người học: Năng lực thật - Vững cuộc đời.