"Hiểu để đồng hành": Từ sự tử tế của mỗi người đến văn hóa của cả một nhà trường

Có một câu hỏi được đặt ra ngay trong những phút đầu của chuyên đề "Khai mở văn hóa Đại học Đại Nam - Hiểu để đồng hành” khiến cả hội trường lặng đi. Cô Cao Thị Hòa - Phó Chủ tịch Hội đồng trường đặt vấn đề: "Làm thế nào để sự tử tế của người làm giáo dục không chỉ dừng ở ý định hay hành động, mà trở thành điều người học thực sự cảm nhận được trong suốt hành trình trưởng thành của mình?"

Chuyên đề "Khai mở văn hóa Đại học Đại Nam - Hiểu để đồng hành" do cô Cao Thị Hòa - Phó Chủ tịch Hội đồng trường chia sẻ trong Tuần lễ Khai mở đầu năm học 2026-2027.

Câu hỏi ấy không phải là ngẫu hứng mà là điểm khởi đầu của một quá trình nghiên cứu kéo dài nhiều tháng, được cô Cao Thị Hòa - Phó Chủ tịch Hội đồng trường cùng các cộng sự xây dựng từ dữ liệu khảo sát 17.930 sinh viên, hơn 2.000 cuộc phỏng vấn sâu và hàng nghìn ý kiến phản hồi của người học.

Điều đáng nói là chuyên đề không được xây dựng để trả lời câu hỏi: "Đại học Đại Nam đã làm được gì?” mà hướng đến một câu hỏi khó hơn: "Người học đã thực sự nhận được gì từ những điều chúng ta đang làm?"

Sự khác biệt của chuyên đề bắt đầu từ chính cách đặt câu hỏi ấy. Khi một trường đại học không còn lấy những gì mình đã làm làm trung tâm, mà lấy những gì người học thực sự cảm nhận được làm thước đo,  đó không chỉ là thay đổi trong cách quản trị mà còn là thay đổi trong triết lý giáo dục.

Trong nhiều năm, người làm giáo dục vẫn thường nói về sự tận tâm. Đó là những giờ đứng lớp kéo dài, là những đêm chấm bài, sự hy sinh thầm lặng. Nhưng chuyên đề không hỏi người thầy đã vất vả đến đâu. Nó đặt ra một câu hỏi khác: Người học có thực sự cảm nhận được sự tận tâm ấy hay không?

Sau các nội dung khai mở năm học như Hà Nội trong mắt ai, Chuyện tử tế cùng những chuyên đề về AI và đổi mới giáo dục, Trường Đại học Đại Nam lựa chọn trở về với giá trị nền tảng nhất của nghề giáo: sự tử tế.

Câu hỏi xuyên suốt chuyên đề: Làm thế nào để sự tử tế của người làm giáo dục trở thành điều người học thực sự cảm nhận được?

Nhưng sự tử tế ở đây không được nhìn như một phẩm chất để người làm giáo dục tự hào. Nó chỉ thực sự có ý nghĩa khi trở thành trải nghiệm của người học. Đó là lúc cô Cao Thị Hòa đưa ra một luận điểm xuyên suốt chuyên đề: "Trong giáo dục, điều quyết định không phải mình nghĩ mình tử tế đến đâu, mà là người học cảm nhận được bao nhiêu sự tử tế ấy."

Cán bộ, giảng viên, nhân viên Đại học Đại Nam suy ngẫm về cách biến sự tử tế thành trải nghiệm thực sự của người học.

Đây cũng là điểm khác biệt giữa một người làm giáo dục tận tâm và một nền giáo dục lấy người học làm trung tâm. Sự tận tâm không được đo bằng những gì người thầy đã cho đi, mà được đo bằng những gì người học thực sự nhận được. Đó có thể là một lời động viên đúng lúc, một cuộc gọi khi sinh viên vắng học nhiều ngày, một phản hồi không bị bỏ quên, một người sẵn sàng lắng nghe, một cảm giác rằng khi gặp khó khăn, mình luôn biết sẽ tìm đến ai. 

Tất cả đều là những điều rất nhỏ. Nhưng chính những điều nhỏ ấy lại quyết định người học sẽ nhớ gì về ngôi trường của mình sau khi tốt nghiệp. Giỏi chuyên môn là điều kiện cần; để trở thành một người thầy thực thụ, người giảng viên còn phải biết lắng nghe, thấu hiểu và đồng hành.

Muốn đồng hành, trước hết phải hiểu

Nếu sự tử tế là đích đến thì sự thấu hiểu chính là con đường. Theo cô Cao Thị Hòa, người làm giáo dục không thể đồng hành với sinh viên bằng cảm tính, cũng không thể chỉ dựa vào kinh nghiệm hay thiện chí. Muốn hiểu người học, trước hết phải lắng nghe người học; và muốn lắng nghe, phải có dữ liệu.

Chính vì vậy, nhóm nghiên cứu không dừng lại ở những con số hài lòng, mà đi sâu vào toàn bộ hành trình trải nghiệm của sinh viên, từ khi tìm hiểu trường, nhập học, học tập, rèn luyện, thực tập cho đến trước khi tốt nghiệp.

"Hiểu để đồng hành" giúp cán bộ, giảng viên lắng nghe người học bằng dữ liệu và bằng toàn bộ hành trình trải nghiệm.

Kết quả khảo sát cho thấy gần 90% sinh viên hài lòng và hơn 92% đánh giá cao sự tận tâm của giảng viên cũng như Nhà trường. Đó là những con số đáng khích lệ, phản ánh những nỗ lực đã được ghi nhận. Tuy nhiên, điều khiến cả hội trường suy ngẫm nhiều nhất lại là 71% ý kiến góp ý của sinh viên. Không phải bởi đó là những lời phàn nàn, mà bởi trong mỗi góp ý đều ẩn chứa một khoảng trống cần được lấp đầy: có thể là một thông tin chưa đến đúng lúc, một phản hồi chưa đủ nhanh, một quy trình còn rườm rà, một giờ học chưa đủ truyền cảm hứng hay đơn giản chỉ là một lời giải thích chưa đủ gần gũi.

Theo cô Cao Thị Hòa, lời khen mang lại động lực, nhưng chính những điều người học chưa hài lòng mới giúp Nhà trường nhận diện rõ mình cần thay đổi ở đâu. Vì thế, trong suốt chuyên đề, gần như không xuất hiện câu hỏi: "Đơn vị nào chịu trách nhiệm?". Thay vào đó là một cách tiếp cận khác: "Điểm chạm nào trên hành trình của người học đang cần được chăm sóc tốt hơn?" Sự thay đổi trong cách đặt câu hỏi ấy cũng chính là sự chuyển dịch từ tư duy quản lý sang tư duy thiết kế trải nghiệm, lấy người học làm trung tâm của mọi cải tiến, từ sửa lỗi của từng bộ phận sang hoàn thiện cả một hành trình.

Người thầy muốn đồng hành cũng phải không ngừng trưởng thành

Một trong những thông điệp được nhấn mạnh tại chuyên đề là: muốn sinh viên trưởng thành, trước hết người thầy phải không ngừng trưởng thành.

Trong kỷ nguyên AI và công nghệ phát triển từng ngày, giỏi chuyên môn vẫn là nền tảng nhưng không còn đủ. Người giảng viên cần liên tục học hỏi, đổi mới tư duy, làm chủ công nghệ, lắng nghe và thấu hiểu người học để mỗi giờ lên lớp thực sự trở thành hành trình khai mở.

Bởi sứ mệnh của người thầy không chỉ là truyền đạt kiến thức của hôm nay, mà còn là khơi dậy năng lực để người học tự tin bước vào thế giới của ngày mai.

Khi sự tử tế trở thành năng lực của cả một hệ thống

Một trong những nội dung để lại nhiều suy ngẫm trong chuyên đề là mô hình "10 mắt xích đồng hành". Khi giới thiệu mô hình này, cô Cao Thị Hòa nhấn mạnh: "10 mắt xích không phải là 10 khâu. Đó là 10 lời hứa của Đại Nam với người học."

Mô hình "10 mắt xích đồng hành" được xác định là 10 lời hứa của Đại học Đại Nam với người học trong suốt hành trình từ tuyển sinh đến sau tốt nghiệp.

Đó là lời hứa sinh viên sẽ được đồng hành xuyên suốt hành trình học tập: từ ngày đầu tìm hiểu ngành học, được chào đón khi nhập học, được lắng nghe trong lớp học, được hỗ trợ khi gặp khó khăn, được kết nối với doanh nghiệp và tiếp tục được đồng hành ngay cả sau khi tốt nghiệp.

Giá trị cốt lõi của mô hình không nằm ở việc bổ sung thêm một quy trình quản lý, mà ở việc xây dựng một hệ thống để sự tử tế không còn phụ thuộc vào sự tận tâm của một vài cá nhân. Một người thầy tận tụy luôn là điều đáng trân trọng, nhưng một trường đại học không thể đặt trải nghiệm của hàng chục nghìn sinh viên lên vai một số ít con người.

Điều cần kiến tạo là một hệ thống mà ở mọi điểm chạm, người học đều cảm nhận được sự quan tâm, sự kết nối và tinh thần đồng hành. Khi mỗi mắt xích đều vận hành với cùng một cam kết, sự tử tế không còn là phẩm chất của từng cá nhân, mà trở thành năng lực của cả một tổ chức – một năng lực được kiến tạo bằng văn hóa, quy trình và trách nhiệm chung của toàn hệ thống.

Không ai là "vai phụ" trong giáo dục

Phần lắng đọng nhất của chuyên đề là khi cô Cao Thị Hòa nhắc đến những con người ít khi xuất hiện trên sân khấu, nhưng lại hiện diện trong gần như mọi trải nghiệm của người học: cán bộ tư vấn tuyển sinh, giáo viên chủ nhiệm, cán bộ học vụ, chuyên viên công tác sinh viên, nhân viên thư viện, đội ngũ nhân sự công nghệ, kỹ thuật, kế toán, cô lao công hay chú bảo vệ.

Chuyên đề dành sự trân trọng cho những người hỗ trợ thầm lặng - những mắt xích góp phần tạo nên trải nghiệm trọn vẹn của người học.

Mỗi người đảm nhận một công việc khác nhau. Có người đứng trên bục giảng truyền đạt tri thức, có người sửa một bóng đèn, trực cổng từ sáng sớm hay lặng lẽ lau sạch hành lang trước giờ sinh viên đến lớp. Họ không trực tiếp giảng dạy, nhưng đều đang góp phần làm giáo dục bằng chính công việc hằng ngày của mình.

Bởi giáo dục không chỉ diễn ra trong một tiết học. Giáo dục còn hiện diện trong từng lời chào, từng cuộc gọi được tiếp nhận, từng email được phản hồi đúng hẹn, từng sự hỗ trợ kịp thời khi sinh viên gặp khó khăn và trong cách mỗi cán bộ, giảng viên, nhân viên lựa chọn ứng xử với người học.

Một trường đại học không chỉ được ghi nhớ bởi những bài giảng hay truyền cảm hứng hay chương trình đào tạo chất lượng, mà còn bởi cảm giác người học mang theo mỗi ngày khi bước vào khuôn viên trường. Khi mọi thành viên đều ý thức rằng mình là một mắt xích trong hành trình trưởng thành của sinh viên, sẽ không còn ai là "vai phụ" trong giáo dục. Bởi mỗi sự tận tâm, dù thầm lặng đến đâu, cũng góp phần tạo nên một môi trường học tập nhân văn và một trải nghiệm giáo dục trọn vẹn.

Điều còn đọng lại sau một buổi chia sẻ

Sau chuyên đề, điều nhiều cán bộ, giảng viên mang về không phải là một mô hình hay một quy trình mới, mà là một cách đặt câu hỏi mới về chính công việc hằng ngày của mình.

TS. Lê Đắc Sơn - Chủ tịch Hội đồng trường đặc biệt đánh giá cao giá trị của chuyên đề, xem đây là nền tảng quan trọng để xây dựng văn hóa Đại học Đại Nam vững mạnh, thống nhất và phát triển bền vững.

TS. Lê Thế Anh - Trưởng khoa Kế toán chia sẻ: "Chúng ta thường quan tâm mình đã dạy đủ hay chưa. Nhưng điều sinh viên cần hơn là cảm giác luôn có một người thầy đồng hành. Khi người học được lắng nghe và thấu hiểu, việc tiếp nhận tri thức cũng trở nên tự nhiên hơn."

Theo thầy, giá trị của giáo dục không chỉ nằm ở lượng kiến thức được truyền đạt mà còn ở sự đồng hành giúp người học tự tin trên hành trình trưởng thành.

TS. Lê Thế Anh - Trưởng khoa Kế toán trao đổi về vai trò đồng hành của người giảng viên trên hành trình trưởng thành của sinh viên.

Ở góc nhìn quản trị, PGS.TS. Trương Đức Thao - Trưởng khoa Quản trị Kinh doanh và Marketing cho rằng chuyên đề đã biến khái niệm "tận tâm với người học" từ một giá trị mang tính tinh thần thành những hành động cụ thể, có thể đo lường, đánh giá và cải tiến ở từng đơn vị.

ThS. Cao Thị Quỳnh - Trưởng phòng Tuyển sinh chia sẻ góc nhìn về vai trò của tuyển sinh trong hành trình trải nghiệm của người học.

Từ góc nhìn tuyển sinh, ThS. Cao Thị Quỳnh cho rằng, tuyển sinh không chỉ là đưa người học đến với Đại học Đại Nam hay hoàn tất thủ tục nhập học. Quan trọng hơn, đây là điểm chạm đầu tiên để các em hình thành niềm tin vào Nhà trường và cảm nhận được sự đồng hành trong suốt những năm tháng đại học.

ThS. Nguyễn Thị Giang - Phó Trưởng khoa Quản trị Kinh doanh và Marketing chia sẻ về những giá trị bản thân nhận được từ chuyên đề.

Với cô Nguyễn Thị Giang - Phó Trưởng khoa Quản trị Kinh doanh và Marketing, điều tâm đắc nhất sau chuyên đề là nhận thức rằng: "Mỗi phản hồi của sinh viên đều là cơ hội để người làm giáo dục hiểu các em nhiều hơn."

Giá trị lớn nhất của chuyên đề không nằm ở những mô hình được giới thiệu hay những con số khảo sát được công bố, mà ở sự thống nhất trong nhận thức của toàn đội ngũ. Từ người đứng trên bục giảng đến cán bộ phục vụ, từ một quyết định quản trị đến một lời chào mỗi buổi sáng, mọi hành động đều cần trả lời được một câu hỏi: Việc mình đang làm hôm nay có giúp người học cảm thấy được lắng nghe, được tôn trọng và được đồng hành hơn hay không?

Bởi nhiều năm sau, sinh viên có thể quên một bài giảng, một bài kiểm tra hay một công thức. Nhưng điều các em còn nhớ sẽ là cảm giác mình đã từng học tập và trưởng thành trong một ngôi trường luôn có người sẵn sàng lắng nghe, sẻ chia và đồng hành khi cần nhất.

Không khí trao đổi cởi mở, gần gũi giúp đội ngũ cùng chia sẻ góc nhìn, tạo sự đồng thuận và hướng tới mục tiêu chung: mang lại trải nghiệm tốt hơn cho người học ở mỗi điểm chạm.

Sự đồng thuận của đội ngũ là nền tảng để cam kết “vì người học tận tâm” được chuyển hóa thành hành động ở từng điểm chạm.

Đó là thước đo sâu sắc của một nền giáo dục không chỉ là Nhà trường đã đào tạo bao nhiêu sinh viên, đạt bao nhiêu thành tích hay triển khai bao nhiêu chương trình, mà là sau khi rời mái trường, người học mang theo được bao nhiêu giá trị tốt đẹp để bước vào cuộc sống. Đó chính là thành công bền vững của một trường đại học lấy người học làm trung tâm.