Vì sao Trường Đại học Đại Nam khai mở năm học mới bằng 02 bộ phim và một cuộc trò chuyện xúc động?

Giữa bộn bề chuẩn bị cho năm học mới 2026 - 2027, Trường Đại học Đại Nam không chọn bắt đầu bằng những bản kế hoạch, những con số hay chỉ tiêu. Nhà trường chọn bắt đầu bằng một khoảng lặng. Một khoảng lặng bên hai bộ phim tài liệu nổi tiếng của đạo diễn, Nghệ sĩ Nhân dân Trần Văn Thủy: Hà Nội trong mắt ai và Chuyện tử tế. Bởi trước khi khai mở một năm học mới, điều cần được khai mở trước tiên có lẽ chính là lương tri, trách nhiệm và lòng tử tế của mỗi người làm giáo dục.

MỘT KHOẢNG LẶNG TRƯỚC THỀM NĂM HỌC MỚI

Vì sao giữa những ngày chuẩn bị bộn bề cho Tuần lễ Khai mở 2026, hơn 1.000 cán bộ, giảng viên Trường Đại học Đại Nam lại cùng ngồi bên nhau, lặng yên trước màn ảnh để xem hai bộ phim đã ra đời cách đây hơn bốn mươi năm?

Bởi trước khi bước vào một hành trình mới, đôi khi điều chúng ta cần không phải là có thêm những kế hoạch, chỉ tiêu hay bài giảng, mà là một khoảng lặng đủ sâu để mỗi người nhìn lại chính mình.

Hà Nội trong mắt ai không đơn thuần kể câu chuyện về Hà Nội. Bộ phim gợi nhắc trách nhiệm của người trí thức trước đất nước và thời cuộc: phải biết trân trọng lịch sử, gìn giữ bản sắc, có lòng tự trọng, dám nhìn thẳng vào sự thật và không bằng lòng với những điều hời hợt.

Bộ phim như đặt ra một câu hỏi cho mỗi người: Chúng ta đang nhìn cuộc đời, nhìn đất nước và nhìn những con người xung quanh bằng đôi mắt nào?

Còn Chuyện tử tế lại là một nỗi đau đáu về phẩm giá con người. Giữa những lo toan của cuộc sống, những biến động của xã hội và những áp lực ngày càng lớn, liệu chúng ta có còn giữ được lòng trắc ẩn, sự đồng cảm và cách đối xử tử tế với nhau?

Hai bộ phim không hô hào khẩu hiệu, cũng không đưa ra những lời giáo huấn khô cứng. Chúng chỉ chậm rãi đặt mỗi người trước tấm gương lương tâm của chính mình.

Với những người làm giáo dục, sự soi chiếu ấy càng trở nên sâu sắc. Bởi người thầy không chỉ cần tri thức để dạy. Người thầy còn cần lương tri để hiểu, cần lòng nhân ái để đồng hành và cần sự tử tế để nâng đỡ một con người.

NGƯỜI HỌC CẦN ĐƯỢC NHÌN BẰNG ĐÔI MẮT THẤU HIỂU

Trong mỗi giảng đường luôn có những sinh viên học tốt và những sinh viên chưa theo kịp bài học; có những em đạt thành tích cao, nhưng cũng có những em mắc lỗi, chậm tiến độ hoặc đứng trước nguy cơ phải dừng lại. Có những sinh viên luôn vui vẻ khi đến lớp, nhưng phía sau nụ cười ấy có thể là những áp lực gia đình, khó khăn tài chính, những tổn thương tâm lý hay những câu chuyện mà thầy cô chưa từng được biết.

Vì thế, triết lý "Hiểu để đồng hành" không bắt đầu từ những điều lớn lao, mà được hình thành từ chính cách mỗi thầy cô nhìn một sinh viên đang mắc lỗi, cách lắng nghe một người đang cần được giúp đỡ, sự thận trọng để không vội phán xét khi chưa hiểu hết câu chuyện phía sau, hay đơn giản là một lời hỏi han đúng lúc, một ánh mắt không định kiến, một lần kiên nhẫn giải thích thêm hoặc một bàn tay chìa ra khi người học đang muốn buông xuôi.

Sinh viên có thể quên một phần bài giảng, quên những công thức từng viết trên bảng, nhưng có thể sẽ nhớ suốt đời ánh mắt thấu hiểu, sự lắng nghe kiên nhẫn và lòng tử tế mà thầy cô đã dành cho mình trong những thời điểm khó khăn nhất.

Bởi vậy, một ngôi trường hạnh phúc chưa bao giờ chỉ được dựng xây bằng những tòa nhà đẹp, những phòng học hiện đại hay những thành tích nổi bật. Ngôi trường ấy được vun đắp từ những con người biết nhìn nhau bằng sự cảm thông, biết đối xử với nhau bằng lòng nhân ái và luôn đặt sự trưởng thành của người học ở vị trí trung tâm trong mọi hành động.

Đó cũng chính là món quà tinh thần mà Đại học Đại Nam muốn gửi tới mỗi cán bộ, giảng viên trước thềm năm học mới: muốn đồng hành trọn vẹn cùng người học, trước hết hãy nhìn con người bằng đôi mắt của sự thấu hiểu, bằng tình yêu thương và cùng họ bước tiếp bằng lòng tử tế.

CUỘC GẶP GỠ KHIẾN CẢ KHÁN PHÒNG LẶNG ĐI

Hội đồng trường, Ban Giám hiệu và đạo diễn, NSND Trần Xuân Thủy tại tuần khai mở.

Sau khi cùng cán bộ, giảng viên Đại học Đại Nam xem lại hai tác phẩm, đạo diễn, Nghệ sĩ Nhân dân Trần Văn Thủy đã có cuộc trò chuyện chân thành và xúc động với những người làm giáo dục. Ông chia sẻ: "Tôi đã có hàng trăm nghìn cuộc gặp trong cuộc đời mình. Nhưng có lẽ đây là một trong những cuộc gặp xúc động nhất."

Đạo diễn, NSND Trần Xuân Thủy giao lưu, chia sẻ cùng thầy cô Đại học Đại Nam trước thềm năm học mới.

Lời nói giản dị ấy khiến cả khán phòng lặng đi. Đó không chỉ là lời cảm ơn dành cho sự đón tiếp của Trường Đại học Đại Nam, mà còn là sự đồng cảm sâu sắc của một người nghệ sĩ đã dành gần như trọn cuộc đời để quan sát, suy ngẫm và làm phim về con người Việt Nam.

Xuyên suốt Hà Nội trong mắt ai, Chuyện tử tế và nhiều tác phẩm khác, điều đạo diễn Trần Văn Thủy theo đuổi chưa bao giờ chỉ là điện ảnh. Phía sau mỗi khuôn hình là một tình yêu đất nước sâu nặng; phía sau những câu chuyện tưởng như rất đời thường là khát vọng về một xã hội tốt đẹp hơn, nơi con người được sống trong hòa bình, hạnh phúc và được đối xử với nhau bằng lòng nhân ái.

Ông nói về đất nước bằng tất cả sự chân thành của một người đã đi qua chiến tranh, trải qua những biến động lớn của lịch sử và chứng kiến nhiều đổi thay của thời cuộc. Điều ông mong mỏi không phải là những điều xa xôi, mà là người dân được sống hạnh phúc hơn, xã hội ngày một tốt đẹp hơn, những người có trách nhiệm luôn biết thương dân, xót dân và đặt hạnh phúc của nhân dân lên trên hết.

Tâm tư ấy khiến người nghe nhớ đến tư tưởng của Nguyễn Trãi cách đây hơn sáu thế kỷ: "Việc nhân nghĩa cốt ở yên dân." Có lẽ, đó cũng chính là cội nguồn tinh thần xuyên suốt các tác phẩm của đạo diễn Trần Văn Thủy: tình yêu đất nước cuối cùng phải được thể hiện bằng tình yêu đối với con người; sự phát triển của một xã hội cuối cùng phải được đo bằng sự bình yên và hạnh phúc của nhân dân.

TS. Lê Đắc Sơn - Chủ tịch Hội đồng trường cảm ơn những chia sẻ ý nghĩa của đạo diễn, NSND Trần Xuân Thủy.

LỜI GỬI GẮM ĐẾN NHỮNG NGƯỜI LÀM GIÁO DỤC

Khi được hỏi muốn nhắn nhủ điều gì với những người làm giáo dục, đạo diễn Trần Văn Thủy bày tỏ mong muốn các thầy cô hãy bền bỉ vun đắp sự nghiệp trồng người đến nơi đến chốn, để xứng đáng với công lao của các thế hệ tiền nhân đã dày công xây dựng đất nước. Đó không chỉ là một lời nhắn gửi, mà còn là sự trao truyền trách nhiệm giữa các thế hệ.

Theo ông, người làm giáo dục hôm nay không chỉ truyền đạt kiến thức, đào tạo nghề nghiệp hay giúp sinh viên có được một tấm bằng, mà còn góp phần hình thành nhân cách, khơi dậy lòng tự trọng và nuôi dưỡng trách nhiệm công dân trong những người trẻ sẽ làm nên tương lai đất nước.

Một bài giảng tốt có thể giúp sinh viên hiểu một vấn đề. Một chương trình đào tạo tốt có thể giúp sinh viên có nghề nghiệp. Nhưng một người thầy có lương tri, trách nhiệm và lòng tử tế mới có thể giúp một người trẻ tin lại vào chính mình, đứng dậy sau sai lầm và trưởng thành thành một con người có ích.

Vì thế, người làm giáo dục càng có tri thức càng cần sự khiêm nhường; càng có quyền đánh giá người học càng phải thận trọng trước mỗi nhận xét và quyết định của mình; càng đứng ở vị trí dẫn dắt càng phải hiểu rằng phía trước không chỉ là những mã sinh viên, bảng điểm hay những con số thống kê, mà là những con người với hoàn cảnh, ước mơ và những tổn thương rất khác nhau.

ĐẦU TIÊN LÀ ĐẠO ĐỨC

Khi gửi lời tới thế hệ trẻ, đạo diễn Trần Văn Thủy không nói trước tiên về thành công, tiền bạc hay danh vọng. Điều đầu tiên ông nhắc đến trong cuốn sách Chuyện nghề của mình là hai chữ: "Đạo đức."

Hai tiếng tưởng như giản dị nhưng lại là nền móng của mọi tri thức và mọi sự trưởng thành. Bởi một người có thể học rất giỏi, nắm giữ nhiều kiến thức, có năng lực chuyên môn cao, nhưng nếu thiếu đạo đức, thiếu lòng trắc ẩn và không biết sống tử tế với người khác thì những điều người ấy có được chưa chắc đã tạo nên giá trị tốt đẹp cho xã hội.

Tri thức chỉ thật sự có ý nghĩa khi được sử dụng để phụng sự con người. Năng lực chỉ thật sự đáng quý khi đi cùng trách nhiệm. Và thành công chỉ thật sự bền vững khi con người không đánh mất lòng tử tế trên hành trình đi tới thành công.

ĐIỀU CÒN LẠI SAU HAI BỘ PHIM

Chia sẻ sau buổi chiếu phim và giao lưu, TS. Lê Đắc Sơn - Chủ tịch Hội đồng trường Trường Đại học Đại Nam cho biết ông đã nhiều lần xúc động đến rơi nước mắt.

"Điều khiến tôi ấn tượng không chỉ là giá trị nghệ thuật của hai bộ phim, mà còn là nhân cách của người làm phim. Gặp bác Trần Văn Thủy, tôi có cảm giác như được trở về những năm tháng tuổi trẻ, được sống lại những ký ức về Hà Nội và được lắng nghe những trăn trở rất sâu sắc về con người, về đất nước."

Theo TS. Lê Đắc Sơn, sự phát triển của một quốc gia được tạo nên từ nhiều yếu tố như thể chế, giáo dục, khoa học - công nghệ hay nguồn lực tài chính, nhưng nền tảng quan trọng nhất vẫn là con người.

"Sứ mệnh của giáo dục không chỉ là đào tạo những người giỏi chuyên môn, mà quan trọng hơn là đào tạo những con người tử tế. Đó cũng chính là trách nhiệm mà Trường Đại học Đại Nam luôn theo đuổi."

Điều khiến ông suy ngẫm nhiều nhất là hình ảnh một Hà Nội còn nhiều gian khó nhưng giàu lòng tự trọng, biết nhường cơm sẻ áo và đối xử với nhau bằng sự chân thành.

"Tôi luôn tự hỏi vì sao trong những năm tháng đất nước còn chiến tranh, còn muôn vàn thiếu thốn, con người lại có thể sống với nhau đầy nghĩa tình. Nhưng khi cuộc sống đủ đầy hơn, đôi khi sự tử tế lại trở nên hiếm hơn. Một đất nước muốn phát triển bền vững thì trước hết phải là một đất nước tử tế với chính người dân của mình."

Khép lại phần chia sẻ, Chủ tịch Hội đồng trường dành sự trân trọng đặc biệt tới đạo diễn, NSND Trần Văn Thủy.

"Tôi nghĩ bác Trần Văn Thủy đã dành cả cuộc đời mình để bền bỉ bắc một cây cầu kết nối con người với con người bằng lương tri, bằng sự thật và bằng lòng tử tế. Đó cũng là giá trị lớn nhất mà hai bộ phim để lại cho tất cả chúng ta hôm nay."

Có lẽ, giá trị lớn nhất của buổi chiếu phim và cuộc gặp gỡ không nằm ở những điều được nói ra, mà ở những điều còn đọng lại khi ánh đèn trong khán phòng đã sáng. Đó là khoảng lặng để mỗi người làm giáo dục nhìn lại chính mình, tìm thêm cảm hứng với nghề, củng cố niềm tin vào những giá trị mà giáo dục có thể tạo nên và tự nhắc mình về trách nhiệm đối với mỗi người học.

Đó cũng chính là lý do Đại học Đại Nam lựa chọn hai bộ phim của đạo diễn Trần Văn Thủy để khai mở năm học mới. Không chỉ khai mở một hành trình học tập, nhà trường mong muốn khai mở lương tri, trách nhiệm và lòng tử tế trong mỗi cán bộ, giảng viên. Bởi khi người thầy giữ được lương tri và lòng tử tế, người học sẽ luôn có một người để tin, một điểm tựa để trưởng thành và một tấm gương để noi theo.

Để rồi, khi mỗi người Đại Nam cùng sống với tinh thần "Hiểu để đồng hành", một năm học mới sẽ không chỉ được đo bằng những thành tích đạt được, mà còn bằng những người học được nâng đỡ, những niềm tin được gìn giữ và những cuộc đời được thay đổi theo hướng tốt đẹp hơn từ sự tận tâm của những người làm giáo dục.