Đại học hạnh phúc không ru ngủ người trẻ bằng sự dễ chịu

Có những sinh viên tốt nghiệp với tấm bằng khá đẹp… nhưng lại sợ bước vào đời. Cũng có những người từng áp lực, từng va vấp, từng bị thử thách rất nhiều trong những năm đại học… nhưng sau này lại trưởng thành, tự tin và đủ năng lực để đi rất xa. Vậy đâu mới là một trường đại học hạnh phúc? Câu hỏi ấy trở thành trung tâm của Hội thảo “Kiến tạo trường đại học hạnh phúc tại Việt Nam: Từ tầm nhìn đến hành động” do Trường Đại học Đại Nam phối hợp cùng Trang thông tin điện tử Soha.vn tổ chức ngày 22/5, với sự tham gia của nhiều chuyên gia giáo dục, lãnh đạo đại học và doanh nghiệp.

Hội thảo “Kiến tạo trường đại học hạnh phúc tại Việt Nam: Từ tầm nhìn đến hành động” diễn ra trong bối cảnh lần đầu tiên mục tiêu “hạnh phúc của nhân dân” được đặt ở vị trí trung tâm trong định hướng phát triển đất nước, ngang tầm với các giá trị hòa bình, độc lập, dân chủ, giàu mạnh, văn minh.

Điều đáng chú ý là hội thảo không nói về một môi trường “ít áp lực”, càng không cổ vũ việc biến đại học thành nơi chiều chuộng người học. Ngược lại, nhiều ý kiến cho rằng: một trường đại học hạnh phúc thật sự phải là nơi giúp người trẻ đủ năng lực để bước vào đời bằng sự tự tin và bản lĩnh.

Hạnh phúc không nằm ở việc học tập nhẹ hơn

Một trong những quan điểm nhận được nhiều đồng tình tại hội thảo đến từ TS Lê Đắc Sơn - Chủ tịch Hội đồng Trường Đại học Đại Nam: “Một trường đại học hạnh phúc không phải là nơi không có áp lực, mà là nơi giúp con người trưởng thành hơn, mạnh mẽ hơn và có đủ năng lực để bước vào đời.”

Theo ông, điều nguy hiểm nhất của giáo dục không phải là áp lực, mà là đào tạo ra những người trẻ thiếu năng lực thích nghi, thiếu khả năng làm việc thực tế và mất phương hướng sau tốt nghiệp.

Trong tham luận mở đầu, TS Lê Đắc Sơn - Chủ tịch Hội đồng Trường Đại học Đại Nam đưa ra một quan điểm xuyên suốt hội thảo: “Trường đại học hạnh phúc không phải là một nơi không có áp lực, mà là nơi giúp con người trưởng thành hơn, mạnh mẽ hơn và có đủ năng lực để bước vào đời.”

Bởi cuộc sống ngoài giảng đường chưa bao giờ là dễ dàng. AI đang thay đổi nghề nghiệp từng ngày. Doanh nghiệp thay đổi yêu cầu liên tục. Kiến thức có thể lỗi thời rất nhanh. Nếu đại học chỉ mang đến cảm giác dễ chịu, nhưng không giúp người học đủ năng lực để đối diện với thực tế, thì sự “dễ chịu” ấy đôi khi lại trở thành một kiểu ru ngủ nguy hiểm.

Chính vì vậy, nhiều chuyên gia cho rằng giáo dục đại học cần chuyển mạnh từ truyền thụ kiến thức sang phát triển năng lực: Biết làm việc, biết thích nghi, biết hợp tác, biết học tập suốt đời… biết đồng hành cùng AI thay vì sợ hãi AI.

“Một trường đại học hạnh phúc không thể được tạo ra bằng truyền thông, mà phải được tạo ra bằng chất lượng thật và niềm tin thật” - TS Lê Đắc Sơn nhấn mạnh.

Một trường đại học tốt phải khiến sinh viên tự hào quay trở về

TS Lê Mai Lan – Phó Chủ tịch Tập đoàn Vingroup, Chủ tịch Hội đồng Trường Đại học VinUni chia sẻ mô hình “đại học kiến tạo tự hào” với công thức: Tự hào = Bản sắc cá nhân + Sự chuyển hóa + Cảm giác thuộc về.

Một trong những góc nhìn gây nhiều suy ngẫm tại hội thảo đến từ TS. Lê Mai Lan - Phó Chủ tịch Tập đoàn Vingroup, Chủ tịch Hội đồng trường VinUni.

Bà cho rằng: “Sự hài lòng khiến sinh viên ở lại. Nhưng sự tự hào mới khiến cựu sinh viên quay trở về.”

Theo bà, đại học không nên chỉ được nhìn như một “dịch vụ giáo dục”, nơi sinh viên là khách hàng và nhà trường cố gắng làm hài lòng mọi nhu cầu. Bởi giáo dục nói chung và giáo dục đại học nói riêng không phải một cuộc trao đổi dịch vụ đơn thuần.

“Đại học là nơi giúp một con người thay đổi, trưởng thành, khám phá năng lực của chính mình, tìm thấy cảm giác thuộc về và đủ tự hào khi nhìn lại hành trình đã đi qua…” TS. Lê Mai Lan nhấn mạnh.

Điều đó lý giải vì sao có những ngôi trường dù rất nghiêm khắc, áp lực cao nhưng nhiều cựu sinh viên vẫn luôn muốn quay về, muốn đóng góp và tự hào khi nhắc đến. Bởi thứ họ nhận được không chỉ là một tấm bằng mà là sự trưởng thành. Trong thời đại AI, giáo dục đại học phải tạo ra những con người biết thích nghi.

Đại học hạnh phúc bắt đầu từ việc người học được lắng nghe

Nếu năng lực là nền tảng của hạnh phúc, thì sự kết nối con người chính là điều giữ cho hành trình ấy không trở nên khô cứng.

Tại hội thảo, nhiều ý kiến cho rằng người trẻ ngày nay không chỉ chịu áp lực học tập, mà còn đối diện với sự cô đơn, mất phương hướng và khủng hoảng tinh thần.

ThS. Nguyễn Thị Thúy - Trưởng khoa Đào tạo và Phát triển Kỹ năng mềm, Trường Đại học Đại Nam cho rằng: “Đại học hạnh phúc là năng lực cần được lan tỏa chứ không phải phong trào.”

ThS. Nguyễn Thị Thúy - Trưởng khoa Đào tạo và Phát triển Kỹ năng mềm, Trường Đại học Đại Nam.

Theo cô, hạnh phúc trong giáo dục đôi khi bắt đầu từ những điều rất nhỏ: Sinh viên được lắng nghe, cán bộ - giảng viên - nhân viên  được tôn trọng. Người học có nơi để chia sẻ áp lực. Nhà trường có cơ chế phản hồi thực chất thay vì hình thức. Đó cũng là lý do nhiều trường đại học hiện nay trong đó có Trường Đại học Đại Nam bắt đầu quan tâm nhiều hơn tới sức khỏe tinh thần, kỹ năng sống, khả năng kết nối cộng đồng và trải nghiệm trưởng thành của sinh viên.

Tại Trường Đại học Đại Nam, triết lý “Năng lực thật - Vững cuộc đời” cũng được thể hiện thông qua định hướng đào tạo gắn với thực tiễn nghề nghiệp, tăng trải nghiệm thực tế, kết nối doanh nghiệp và tạo môi trường để sinh viên phát triển toàn diện chứ không chỉ học lý thuyết trong giảng đường.

AI đang khiến giáo dục đại học buộc phải thay đổi

Nhiều chuyên gia tại hội thảo cùng chung nhận định rằng: AI đang khiến giáo dục đại học buộc phải thay đổi nhanh hơn bao giờ hết.

GS.TS Nguyễn Hữu Ninh.

GS.TS Nguyễn Hữu Ninh - Chủ tịch Hội đồng quản lý Trung tâm Nghiên cứu giáo dục môi trường và phát triển (CERED) cho rằng điều quan trọng nhất hiện nay không phải chống lại AI, mà là học cách hợp tác với AI bằng tư duy phản biện và khả năng sáng tạo của con người.

Trong khi đó, PGS.TS Trần Thành Nam - Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Giáo dục, ĐHQGHN, Phó Chủ tịch Hội Khoa học Tâm lý - Giáo dục Việt Nam nhấn mạnh một ý rất đáng suy ngẫm: “Thiên tài được sinh ra từ niềm vui.”

PGS.TS Trần Thành Nam.

Theo ông, chỉ khi người học được truyền cảm hứng, được phát triển bản thân và cảm thấy có ý nghĩa trong hành trình học tập, họ mới có khả năng sáng tạo và bứt phá thật sự.

Điều đó cho thấy: Hạnh phúc trong giáo dục không phải cảm giác “dễ” mà là cảm giác được phát triển, được trưởng thành, được nhìn thấy giá trị của bản thân mỗi ngày.

Có lẽ, thước đo thật sự của một trường đại học hạnh phúc không nằm ở việc những năm tháng sinh viên dễ dàng đến đâu mà nằm ở việc sau nhiều va vấp của cuộc đời, người học vẫn đủ năng lực để đứng vững… và đủ tự hào để muốn quay trở về ngôi trường ấy.

GS Rick Bennett chia sẻ góc nhìn quốc tế về đại học hạnh phúc.

Ở góc nhìn quốc tế, GS Rick Bennett - Phó Hiệu trưởng kiêm Phó Chủ tịch Trường Đại học Anh Quốc Việt Nam (BUV) cho rằng: Những sinh viên học tập trong tâm thế hạnh phúc và gắn kết thường có cơ hội thành công cao hơn sau tốt nghiệp. Tuy nhiên, hạnh phúc phải được chuyển hóa thành các tiêu chí cụ thể để đo lường.

Ông đề xuất 5 tiêu chí đánh giá đại học hạnh phúc: Chất lượng học tập; năng lực nghề nghiệp; chất lượng giảng dạy; môi trường học tập; uy tín và giá trị nhận được.

“Nguy hiểm nhất là một pháo đài học thuật bị cô lập”

Tại phần tọa đàm, GS.TS Nguyễn Văn Nội - Chủ tịch Hội các Phòng thử nghiệm Việt Nam, nguyên Hiệu trưởng Trường Đại học Khoa học Tự nhiên - ĐHQGHN đưa ra nhận định đáng chú ý: “Pháo đài học thuật và tính thực chiến không hề đối lập. Nguy hiểm nhất là một pháo đài học thuật bị cô lập.”

Theo ông, giáo dục đại học phải vừa giữ chiều sâu nghiên cứu, vừa liên tục cập nhật công nghệ và kết nối với nhu cầu xã hội. Nếu không, tri thức sẽ chỉ nằm trên giấy và nhanh chóng lỗi thời.

Các khách mời tại phần Tạo đàm của Hội thảo.

Hạnh phúc không chỉ để cảm nhận, mà cần được rèn luyện

Ở góc nhìn doanh nghiệp, ông Phạm Huy Phong - CEO Mainetti Việt Nam đưa ra một nhận định sâu sắc: “Con người không chỉ cần hạnh phúc mà còn cần năng lực cảm thụ hạnh phúc.”

Theo ông, đại học cần giúp sinh viên phát triển: Năng lực tự nhận thức; lòng biết ơn; khả năng phục hồi; tinh thần hợp tác; trách nhiệm cộng đồng… Đó mới là nền tảng tạo nên sự bền bỉ của người trẻ trong thế giới nhiều biến động. 

Ông Phạm Huy Phong - CEO Mainetti Việt Nam.

Kiến tạo đại học hạnh phúc - hành trình dài cần chất lượng thật và niềm tin thật

Khép lại hội thảo, nhiều chuyên gia thống nhất rằng: đại học hạnh phúc không phải đích đến cảm xúc, mà là một hệ sinh thái giáo dục giúp con người phát triển năng lực để sống có ý nghĩa, làm việc hiệu quả và đóng góp cho xã hội.

Đó phải là nơi: Sinh viên được trang bị năng lực để bước vào đời; giảng viên được tôn trọng và phát triển; tri thức gắn với thực tiễn; doanh nghiệp đồng hành cùng đào tạo; hạnh phúc được kiến tạo bằng chất lượng thật.

Hội thảo “Kiến tạo trường đại học hạnh phúc tại Việt Nam: Từ tầm nhìn đến hành động” không chỉ dừng ở trao đổi học thuật, mà mở ra một câu hỏi lớn cho giáo dục Việt Nam: Trong kỷ nguyên AI và chuyển đổi số, liệu các trường đại học đã sẵn sàng chuyển từ đào tạo người giỏi sang đào tạo những con người vừa có năng lực, vừa biết sống hạnh phúc?

MỘT SỐ HÌNH ẢNH TẠI HỘI THẢO “KIẾN TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC HẠNH PHÚC TẠI VIỆT NAM: TỪ TẦM NHÌN ĐẾN HÀNH ĐỘNG”: